Νεογιλά δόντια, ψυχογενής ανορεξία και έλλειψη πρωτεϊνών

Ποια είναι η σχέση της ψυχογενούς ανορεξίας, της καθυστερημένης απόπτωσης των νεογιλών δοντιών και του πρωτεϊνικού υποσιτισμού;

Η Νευρική ανορεξία ή -ορθότερα- η ψυχογενής ανορεξία, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την οδοντική ανάπτυξη, οδηγώντας -μεταξύ άλλων- σε καθυστερημένη απόπτωση των νεογιλών (παιδικών) δοντιών και αντίστοιχη καθυστέρηση στην ανατολή (εμφάνιση) των μονίμων δοντιών.

Νεογιλά δόντια, ψυχογενής ανορεξία και έλλειψη πρωτεϊνών

Πώς ακριβώς συνδέονται η ψυχογενής ανορεξία, τα νεογιλά δόντια και η έλλειψη πρωτεϊνών
στο σιτηρέσιο των πασχόντων ατόμων;

Μέσω σοβαρού υποσιτισμού: Η έλλειψη πρόσληψης βασικών θρεπτικών συστατικών μέσω της σωστής διατροφής, συστατικών όπως οι ζωικές πρωτεΐνες, το ασβέστιο αλλά και οι βιταμίνες όλων των ομάδων, επιβραδύνει τις φυσιολογικές διαδικασίες ανάπτυξης του σώματος, συμπεριλαμβανομένης και της φυσιολογικής έγκαιρης απορρόφησης των ριζών των νεογιλών δοντιών με αποτέλεσμα την καθυστερημένη ανατολή των μονίμων δοντιών στα παιδιά και τους νέους έφηβους.
Μέσω ορμονικών διαταραχών: Η ακραία θερμιδική και άρα ενεργειακή στέρηση που παρατηρείται σε σημαντικό ποσοστό περιπτώσεων ατόμων που πάσχουν από ψυχογενή ανορεξία, επηρεάζει το ενδοκρινικό σύστημα, το οποίο ρυθμίζει τον χρόνο της οδοντικής ανατολής και απόπτωσης.
Μέσω διαταραχών του μεταβολισμού των οστών και άρα και των δοντιών: Η ψυχογενής ανορεξία μπορεί να οδηγήσει σε μεταβολικές διαταραχές των οστών, οι οποίες παρεμποδίζουν την φυσιολογική κίνηση των δοντιών μέσα στη γνάθο, καθυστερώντας τελικά την απόπτωση των νεογιλών δοντιών και την ανατολή των μονίμων.

Νεογιλά δόντια, ψυχογενής ανορεξία και άλλες βλάβες στα δόντια

Εκτός από την καθυστέρηση στην αλλαγή των δοντιών που παρατηρείται συχνά στα παιδιά και τα έφηβα άτομα που πάσχουν από νευρογενή ανορεξία, προκαλείται συχνά:

Διάβρωση της αδαμαντίνης των δοντιών: Λόγω της αναγωγής των οξέων του στομάχου σε περιπτώσεις πρόκλησης εμετού.
Αυξημένος κίνδυνος τερηδόνας: Λόγω ξηροστομίας (μειωμένης ροής σάλιου) και πτώσης του ανοσοποιητικού συστήματος εξαιτίας των διατροφικών ελλείψεων και του πρωτεϊνικού υποσιτισμού.
Ουλίτιδα και περιοδοντικά προβλήματα: Λόγω εξασθενημένου ανοσοποιητικού συστήματος αλλά και κακής αιμάτωσης των ούλων.

Νεογιλά δόντια, ψυχογενής ανορεξία και καθυστέρηση στην απόπτωση των νεογιλών δοντιών

Η ακραία θερμιδική στέρηση και ο πρωτεϊνικός υποσιτισμός, επηρεάζουν άμεσα την ανατολή των μόνιμων δοντιών, προκαλώντας σημαντική καθυστέρηση στην τελική εμφάνισή τους στην στοματική κοιλότητα του πάσχοντος παιδιού ή εφήβου.

Οι βασικοί μηχανισμοί μέσω των οποίων επισυμβαίνει αυτό περιλαμβάνουν:

Καθυστέρηση στην ωρίμανση του περιοδοντικού οστού: Η έλλειψη θρεπτικών συστατικών επιβραδύνει την σκελετική ανάπτυξη και την ωρίμανση του οστού της γνάθου που στηρίζει τα δόντια, εμποδίζοντας τελικά την φυσιολογική τους κίνηση προς την επιφάνεια της στοματικής κοιλότητας.
Ελλείψεις βιταμινών και ιχνοστοιχείων:
- Η έλλειψη βιταμίνης D και ασβεστίου παρεμποδίζει την διαδικασία μεταλλοποίησης (σκλήρυνσης) των δοντιών και εξασθενεί την δομή του οστού, οδηγώντας στην καθυστερημένη ανατολή τους.
- Η έλλειψη πρωτεϊνών και βιταμίνης Α μπορεί να προκαλέσει ανωμαλίες στον σχηματισμό της αδαμαντίνης των δοντιών καθώς και δυσλειτουργία των σιελογόνων αδένων, με αποτέλεσμα την μειωμένη παραγωγή σάλιου.
Ορμονικές μεταβολές: Η χαμηλή πρόσληψη θερμίδων επηρεάζει τον μεταβολισμό και την ομαλή λειτουργία του ενδοκρινικού συστήματος, το οποίο με την σειρά του ρυθμίζει το χρονοδιάγραμμα ανάπτυξης του σώματος, συμπεριλαμβανομένης της οδοντοφυΐας και άρα της απόπτωσης των νεογιλών δοντιών.
Χαμηλός Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI): Έρευνες δείχνουν ότι παιδιά με χαμηλό σωματικό βάρος εμφανίζουν συχνότερα καθυστέρηση στην ανατολή των μόνιμων δοντιών σε σύγκριση με παιδιά φυσιολογικού βάρους. Αυτή η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε δευτερογενή οδοντικά προβλήματα, όπως συνωστισμό των δοντιών στην γνάθο ή προβλήματα στη σύγκλειση μεταξύ τους, καθώς το χρονοδιάγραμμα ανατολής της οδοντοστοιχίας δεν συμβαδίζει με την ανάπτυξη του οστού της γνάθου τους.

Νεογιλά δόντια, ψυχογενής ανορεξία και έλλειψη πρωτεϊνών: τι είναι ο πρωτεϊνικός υποσιτισμός;

Η πρωτεϊνική επάρκεια παίζει καθοριστικό ρόλο στην απόπτωση των νεογιλών δοντιών, καθώς οι πρωτεΐνες αποτελούν το δομικό υλικό για όλους τους ιστούς που εμπλέκονται στη διαδικασία της αντικατάστασης της οδοντοφυΐας.

Συγκεκριμένα, η επάρκεια πρωτεϊνών επηρεάζει την απόπτωση των νεογιλών δοντιών μέσω των εξής μηχανισμών:

Οστικός μεταβολισμός και απορρόφηση ριζών: Η απόπτωση των νεογιλών δοντιών εξαρτάται από την δραστηριότητα των οστεοκλαστών και οδοντοκλαστών, κυττάρων που αποικοδομούν και “απορροφούν” την ρίζα του παιδικού δοντιού για να μπορέσει αυτό να πέσει. Η έλλειψη πρωτεϊνών μειώνει την βιολογική δραστηριότητα αυτών των κυττάρων, καθυστερώντας τελικά την απορρόφηση της ρίζας.
Ανάπτυξη του μόνιμου δοντιού: Η πίεση που ασκεί το μόνιμο δόντι καθώς ανατέλλει είναι το κύριο ερέθισμα για να πέσει το νεογιλό. Οι πρωτεΐνες είναι απαραίτητες για τον σχηματισμό της αδαμαντίνης και της οστικής δομής του μόνιμου δοντιού. Αν η ανάπτυξη του μόνιμου δοντιού καθυστερήσει λόγω πρωτεϊνικού υποσιτισμού, δεν ασκείται η απαραίτητη πίεση, με αποτέλεσμα το νεογιλό δόντι να παραμένει στην θέση του περισσότερο χρονικό διάστημα από το κανονικό.
Ορμονικές αλλαγές: Συγκεκριμένες πρωτεΐνες και πεπτίδια (όπως η PTHrP – Parathyroid Hormone-related Protein) λειτουργούν ως μοριακοί σηματοδότες που συντονίζουν τον χρόνο ανατολής και απόπτωσης των δοντιών στην στοματική κοιλότητα. Η σοβαρή έλλειψη πρωτεϊνών διαταράσσει αυτά τα “μονοπάτια επικοινωνίας” των ορμονών.
Υγεία των ούλων: Οι πρωτεΐνες είναι απαραίτητες για την διατήρηση του συνδετικού ιστού των ούλων. Η ανεπάρκειά τους μπορεί να οδηγήσει σε κακή στήριξη των δοντιών ή σε ανάπτυξη φλεγμονών που διαταράσσουν το φυσιολογικό χρονοδιάγραμμα αλλαγής των νεογιλών δοντιών σε παιδιά και εφήβους.

Συνοπτικά, ο πρωτεϊνικός υποσιτισμός (PEM) είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που προκαλούν την μετατόπιση του “βιολογικού ρολογιού” της οδοντοφυΐας προς τα πίσω, οδηγώντας σε καθυστερημένη απόπτωση των νεογιλών δοντιών.

⊗Το άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα. Εάν παρατηρηθεί καθυστέρηση στην απόπτωση των νεογιλών δοντιών των παιδιών σε συνδυασμό με διαπιστωμένες διατροφικές διαταραχές, είναι απαραίτητη η συνεργασία παιδοδοντιάτρου και ορθοδοντικού με τον ειδικό διατροφολόγο και την ομάδα ψυχικής υγείας που πρέπει απαραίτητα να παρακολουθεί το παιδί ή τον έφηβο. Αναζητήστε βοήθεια.

Θέλετε να ξεκινήσετε το δικό σας πρόγραμμα διατροφής; Κάντε κλικ ΕΔΩ

About the author
Νεστορή Βασιλική, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Πηγές για σχετική μελέτη:

Κατσαντώνη Α., Αλεξανδρόπουλος Α., Ουλής Κ.: Ανατολή και απόπτωση των πρώτων νεογιλών δοντιών
σε σχέση με την ανατολή των μόνιμων και παράγοντες που τις επηρεάζουν.
Elisandra Reyes-Perez at al : Effect of early childhood protein-energy malnutrition on permanent dentition dental caries.
Robert W. Burroughs at al: Reduced Dietary Protein Induces Changes in the Dental Proteome
Alverz Jo: Nutrition, tooth development, and dental caries.
Alanazi at al: Nutritional status and its effect on dental health among children
Kempaiah Siddaiah Madhusudhan and M.R. Pallavi: Perspective Chapter: Effects of Malnutrition on Pediatric Oral Health – A Review.