Γιατί τρώμε μπακαλιάρο σκορδαλιά

Γιατί τρώμε μπακαλιάρο σκορδαλιά στις 25 Μαρτίου;

Ο μπακαλιάρος σκορδαλιά είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα όπου η λαϊκή παράδοση «παντρεύει» την πρακτικότητα της καθημερινής διατροφής με τον συμβολισμό, θρησκευτικό και λαογραφικό. Πρόκειται για ένα έθιμο που συνδέει πίστη, ιστορία και μια ανάγκη της καθημερινότητας για φθηνότερες λύσεις στην διατροφή. Η 25η Μαρτίου είναι διπλή γιορτή, θρησκευτική και εθνική, και το φαγητό της ημέρας αυτής έγινε σύμβολο αυτής της διπλής χαράς.

Για ποιούς λόγους τρώμε μπακαλιάρο σκορδαλιά αυτήν την ημέρα;

1. Θρησκευτικός λόγος: Μια «ανάσα» μέσα στη Σαρακοστή:

Η 25η Μαρτίου πέφτει πάντα μέσα στην Μεγάλη Τεσσαρακοστή, περίοδο αυστηρής νηστείας.
Όμως η Εκκλησία κάνει δύο εξαιρέσεις μέσα σε όλη την Μεγάλη Σαρακοστή:

• Του Ευαγγελισμού (25 Μαρτίου)
• Την Κυριακή Των Βαΐων

Σε αυτές τις δύο ημέρες επιτρέπεται να καταναλώνεται το ψάρι, ως χαρμόσυνο σημάδι για τα μεγάλα γεγονότα που γιορτάζονται. Επειδή όμως ο φρέσκος μπακαλιάρος δεν ήταν εύκολος στην εύρεση ή οικονομικός για τους περισσότερους, ειδικά στην ενδοχώρα, ο μπακαλιάρος φθηνός, αλατισμένος και εύκολος στη μεταφορά έγινε η πρακτική λύση σίτισης για αυτήν την σημαντική ημέρα.

2. Λαογραφικός λόγος: Ο μπακαλιάρος ως «λαϊκό ψάρι»

Στην ελληνική παράδοση ο μπακαλιάρος καθιερώθηκε να τρώγεται γιατί:

• διατηρούνταν για μήνες χωρίς ψυγείο,
• ήταν οικονομικός,
• μπορούσε να φτάσει σε ορεινά χωριά χωρίς να υποστεί αλλοιώσεις,
• ήταν πλούσιος σε πρωτεΐνη, άρα ιδανικός για μια μέρα «γιορτής» μέσα στη νηστεία. Έτσι έγινε το «εθνικό φαγητό» της ημέρας, ειδικά μετά τον 19ο αιώνα.

Η σκορδαλιά: συμβολισμός και πρακτικότητα

Η σκορδαλιά συνοδεύει τον μπακαλιάρο για δύο λόγους:

• Λαογραφικά: το σκόρδο θεωρούνταν προστατευτικό, αποτρεπτικό του «κακού» και ενισχυτικό της υγείας.
• Γαστρονομικά: η έντονη γεύση του σκόρδου ισορροπεί την αλμύρα του μπακαλιάρου και «δένει» το πιάτο. Σε πολλές περιοχές η σκορδαλιά γίνεται με πατάτα, σε άλλες με ψωμί, ενώ σε νησιά συναντάμε και αμυγδαλένια εκδοχή.

3 εναλλακτικές εκδοχές για σκορδαλιά με χαμηλές θερμίδες, ελαφριές, νόστιμες και δημιουργικές, για πιο υγιεινό τραπέζι.

1) Σκορδαλιά με πατάτα και γιαούρτι (περίπου 90–110 kcal/μερίδα των 45 γραμμαρίων, όσο μια κουταλιά σούπας μεγάλη)

Υλικά

• 2 μεγάλες πατάτες βρασμένες
• 1 κεσεδάκι γιαούρτι 2% (200 g). Γιατί είναι ελαφριά: το γιαούρτι μειώνει δραστικά τα λιπαρά και δίνει ωραία οξύτητα στην σκορδαλιά.
• 2–3 σκελίδες σκόρδο
• 1 κ.σ. ελαιόλαδο
• 1–2 κ.σ. ξίδι ή λεμόνι
• Αλάτι, πιπέρι

Εκτέλεση

1. Λιώνουμε τις πατάτες ζεστές.
2. Προσθέτουμε γιαούρτι, σκόρδο, λάδι και ξίδι.
3. Ανακατεύουμε μέχρι να γίνει μια κρεμώδης αλοιφή.

2) Σκορδαλιά με αμύγδαλο χωρίς λάδι (περίπου 80–100 kcal/μερίδα)

Υλικά

• ½ φλ. ασπρισμένα αμύγδαλα. Γιατί είναι ελαφριά: δεν έχει καθόλου λάδι, τα αμύγδαλα δίνουν καλά λιπαρά, χρειάζεται προσοχή όμως γιατί έχουν θερμίδες.
• 2 φέτες ψωμί μουλιασμένο (στραγγισμένο καλά)
• 2–3 σκελίδες σκόρδο
• Χυμός 1 λεμονιού
• ½ φλ. νερό (όσο πάρει)
• Αλάτι

Εκτέλεση

1. Χτυπάμε τα αμύγδαλα και το σκόρδο στο μπλέντερ.
2. Προσθέτουμε το ψωμί και το λεμόνι.
3. Ρίχνουμε λίγο-λίγο νερό μέχρι να γίνει αφράτη κρέμα.

3) Σκορδαλιά με ψωμί και λεμόνι (περίπου 70–90 kcal/μερίδα)

Υλικά

• 4 φέτες ψωμί μπαγιάτικο (χωρίς κόρα)
• 2–3 σκελίδες σκόρδο
• 1 κ.σ. ελαιόλαδο. Γιατί είναι ελαφριά: γιατί έχει πολύ λιγότερο λάδι από την κλασική συνταγή, αλλά ίδια υφή.
• Χυμός 1 λεμονιού
• ½ φλ. νερό
• Αλάτι

Εκτέλεση

1. Μουλιάζουμε το ψωμί και το στύβουμε καλά.
2. Το χτυπάμε με το σκόρδο και το λεμόνι.
3. Προσθέτουμε το λάδι και λίγο νερό μέχρι να γίνει αφράτο.

Μικρά μυστικά για ακόμη λιγότερες θερμίδες

• Χρησιμοποιούμε μόνο 1 κ.σ. λάδι σε κάθε συνταγή.
• Αντικαθιστούμε μέρος του λαδιού με νερό ή λεμόνι.
• Για πιο απαλή γεύση, βράζουμε το σκόρδο σε νερό για 1 λεπτό.
• Για περισσότερη πρωτεΐνη, προσθέτουμε 1–2 κ.σ. γιαούρτι σε οποιαδήποτε εκδοχή.

⊗Απολαμβάνουμε υπεύθυνα!

Θέλετε να ξεκινήσετε το δικό σας πρόγραμμα διατροφής; Κάντε κλικ ΕΔΩ