Το stimming eating σε παχαίνει

Τι είναι το stimming eating; Πότε συμβαίνει; Ποια είναι η σχέση του με την αύξηση του βάρους; 

Ο όρος stimming eating δεν είναι επίσημος αλλά συνήθως χρησιμοποιείται ανεπίσημα για να περιγράψει ένα άτομο το οποίο κατά την ώρα του φαγητού κάνει stimming (από την αγγλική λέξη stimulation), δηλαδή αυτορυθμίζει τα συναισθήματα του ή χρησιμοποιεί το ίδιο το φαγητό για να λειτουργήσει σαν μορφή αυτορύθμισης των ανεπιθύμητων συναισθημάτων που το κατακλύζουν.

Τι είναι γενικότερα το stimming;

Το stimming (self-stimulatory behavior) είναι η συχνά ακούσια εκδήλωση μιας σειράς από επαναλαμβανόμενες κινήσεις ή αισθητηριακές συμπεριφορές που όταν εκδηλώνονται, βοηθούν κάποιο άτομο:

• να ρυθμίσει το άγχος του,
• να διαχειριστεί την αισθητηριακή υπερένταση που ενδεχομένως αισθάνεται λόγω των ερεθισμάτων που δέχεται από το περιβάλλον του και είναι έντονα ή δυσάρεστα για αυτό το άτομο,
• να συγκεντρωθεί ή να αυτο-ηρεμήσει.
• Η συμπεριφορά αυτή έχει καθαρά “αισθητηριακό” σκοπό.
• Το άτομο με αυτόν τον τρόπο νιώθει πιο ήρεμο ή πιο συγκεντρωμένο.
• Δεν υπάρχει ενοχή ή φόβος γύρω από το φαγητό και για αυτό το βάρος του ατόμου μπορεί να αυξηθεί απότομα, ακριβώς γιατί χρησιμοποιείται ως αυτορυθμιστικός παράγοντας.
• Η ποσότητα ή η ποιότητα του φαγητού (συνήθως) δεν σχετίζεται με προσπάθεια ελέγχου βάρους, αλλά μόνο με την αισθητηριακή αυτορύθμιση.
• Το stimming eating ΔΕΝ είναι διατροφική διαταραχή.

Το stimming εμφανίζεται συχνά σε άτομα στο φάσμα του αυτισμού, αλλά μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε ενήλικα ή παιδί.

Πώς εκδηλώνεται το stimming eating στην πράξη;

Ένα άτομο μπορεί να εκδηλώνει συμπεριφορές stimming κατά την διάρκεια του φαγητού ή να χρησιμοποιεί το ίδιο το φαγητό ή τον γευματισμό ως αισθητηριακό ερέθισμα. Δεν πρόκειται για κάποια διατροφική διαταραχή αλλά για έναν τρόπο αισθητηριακής ρύθμισης. Ας δούμε μερικές μορφές stimming:

Stimming ενώ το άτομο γευματίζει. Αυτό περιλαμβάνει:

• επαναλαμβανόμενες κινήσεις χεριών ή ποδιών στο τραπέζι, κατά την διάρκεια του φαγητού,
• συγκεκριμένο μοτίβο στο κόψιμο ή στην τακτοποίηση του φαγητού στο πιάτο ή στο τραπέζι,
• επαναλαμβανόμενα ή ρυθμικά δαγκώματα,
• ορισμένες αισθητηριακές συνήθειες με το φαγητό.

Το φαγητό ως αισθητηριακό ερέθισμα:

• το άτομο προτιμά έντονες υφές (τραγανό, ζελεδένιο, αφρώδες),
• επιλέγει τρόφιμα με έντονη γεύση ή οσμή ή ακόμη και συγκεκριμένη θερμοκρασία,
• τρώει με συγκεκριμένο ρυθμό που το ηρεμεί.

 Το stimming eating σε παιδιά:

Stimming κατά την διάρκεια του φαγητού:

• Τα παιδιά έχουν την τάση να κινούν ρυθμικά τα πόδια ή τα χέρια την ώρα που τρώνε.
• Βάζουν το φαγητό σε πολύ συγκεκριμένη σειρά: συνήθως πρώτα μυρίζουν, μετά αγγίζουν, μετά δαγκώνουν.
• Κάνουν μικρούς ήχους καθώς γευματίζουν.
• Ρίχνουν επανειλημμένα το φαγητό στο πιάτο για να δουν ή να ακούσουν το ερέθισμα που τα ενδιαφέρει.

Το φαγητό ως αισθητηριακό ερέθισμα για τα παιδιά:

• Τα παιδιά καταναλώνουν συγκεκριμένες υφές για να αυτορυθμιστούν, τροφές όπως τραγανά snacks, ζελεδάκια, παγάκια.
• Παίζουν με το φαγητό, πιέζουν, τρίβουν ή το ανακατεύουν για να ικανοποιήσουν τις αισθητηριακές τους ανάγκες.
• Τρώνε πολύ αργά ή σε ρυθμικό μοτίβο.

Πότε βλέπουμε συχνότερα το stimming eating στα παιδιά;

• Σε παιδιά στο φάσμα του αυτισμού.
• Σε παιδιά με αισθητηριακές δυσκολίες.
• Σε παιδιά που αγχώνονται εύκολα ή δυσκολεύονται να αλλάζουν την ρουτίνα τους.

 Το stimming eating” σε ενήλικες:

Stimming κατά την διάρκεια του φαγητού:

• Οι ενήλικες κόβουν το φαγητό με απόλυτα ίδιο μοτίβο κάθε φορά.
• Μασούν ρυθμικά με συγκεκριμένο ρυθμό που αποδεδειγμένα τους ηρεμεί.

Το φαγητό ως αισθητηριακό ερέθισμα για τους ενήλικες:

• Οι ενήλικες καταναλώνουν παγάκια, καραμέλες, popcorn, chips ή παρόμοια τρόφιμα για να καλύψουν την αισθητηριακή τους ανάγκη.
• Προτιμούν τις έντονες θερμοκρασίες στις τροφές (πολύ κρύο ή πολύ ζεστό).
• Κάνουν texture seeking, δηλαδή αναζητούν υφές στις τροφές που τους ηρεμούν και συχνά δυσκολεύονται να ικανοποιηθούν με αυτό που καταναλώνουνς, ψάχνοντας το Stim food που τους ηρεμεί.

Πότε βλέπουμε συχνότερα το stimming eating στους ενήλικες;

Μερικοί ενήλικες έχουν ανάγκη να καταναλώνουν συγκεκριμένου τύπου φαγητά συχνά όταν αγχώνονται, όχι όμως για να «παρηγορηθούν», αλλά για να ικανοποιήσουν το αισθητηριακό μοτίβο που αποδεδειγμένα τους ηρεμεί.

Πώς μπορεί κάποιος να διαχειριστεί το stimming eating, χωρίς να το καταπιέσει;

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το stimming δεν είναι κάτι κακό· είναι μια μορφή αυτορρύθμισης. Στόχος δεν είναι να σταματήσει, αλλά να γίνει πιο ασφαλές και λειτουργικό για το άτομο παιδί ή τον ενήλικα που το εκδηλώνει.

Για τα παιδιά:

• Δίνουμε στα παιδιά επιτρεπτά αισθητηριακά ερεθίσματα πριν ή και μετά το φαγητό (playdough, μπαλάκια stress, μασώμενα-chewy toys).
• Βάζουμε πιο “stim-friendly” υφές στο γεύμα τους όπως κάτι τραγανό ή λαστιχωτό.
• Χτίζουμε μια σταθερή ρουτίνα γευματισμού γιατί η αλλαγή στην ρουτίνα του φαγητού τις περισσότερες φορές αυξάνει την ίδια την ανάγκη για stimming.
• Δεν πιέζουμε τα παιδιά να καταναλώσουν διαφορετικά τρόφιμα από αυτά που επιθυμούν όταν βρίσκονται σε ανάγκη για εκδήλωση συμπεριφοράς stimming ή στρες. Πρώτα πρέπει να έρχεται η αυτορύθμιση, μετά το φαγητό!

Για τους ενήλικες:

• Βρίσκουμε μη θερμιδογόνες εναλλακτικές λύσεις για την εκδήλωση συμπεριφορών stimming με το φαγητό.
• Επιλέγουμε snacks με υφές που ηρεμούν χωρίς όμως να έχουν πολλές θερμίδες. Το stimming eating μας παχαίνει ακριβώς λόγω της υπερκατανάλωσης τροφών με θερμίδες!
• Κάνουμε stimming πριν ή μετά το γεύμα ώστε να μειώνεται η ανάγκη αυτή κατά την διάρκεια του φαγητού και άρα να μειώνεται η υπερκατανάλωση τροφών.
• Αν τρώμε ρυθμικά ως stim, δεν χρειάζεται να σταματήσουμε, απλώς καλό θα είναι να βεβαιωθούμε ότι μας εξυπηρετεί στην αυτορύθμιση ή απλά μας “προσφέρει” θερμίδες.

Πότε χρειάζεται βοήθεια από ειδικό

Το stimming eating στα παιδιά από μόνο του δεν είναι ανησυχητικό.
Χρειάζεται αξιολόγηση από ειδικό εάν:

• υπάρχει κίνδυνος πνιγμού ή βλάβης λόγω κάποιας ανατομικής ή νευρολογικής δυσλειτουργίας στο παιδί,
• η συμπεριφορά εμποδίζει το παιδί να τραφεί επαρκώς,
• η συμπεριφορά αυτή συνοδεύεται από έντονο άγχος ή αποφυγή του φαγητού ή αντίστοιχα, από υπερκατανάλωση τροφών και αύξηση του βάρους,
• υπάρχει υποψία κάποιας υποβόσκουσας αισθητηριακής διαταραχής ή αυτισμού στο παιδί οπότε και θα πρέπει να ερευνηθεί το θέμα της διάγνωσης.

⊗ Το άρθρο έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα. Παρατηρήστε την συμπεριφορά του παιδιού ή την δική σας κατά την διάρκεια του φαγητού, πριν ή μετά από το γεύμα. Υπάρχουν τροφές που καταναλώσατε απλά γιατί “ψάχνατε” την αίσθηση και όχι την γεύση;

Θέλετε να ξεκινήσετε το δικό σας πρόγραμμα διατροφής; Κάντε κλικ ΕΔΩ 

Πηγές:

1.  Worthington-Roberts, B.-Williams Rodwell S.: “Nutrition Through the Life Cycle”, 3th Edition.
2. Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, τμήμα Ιατρικής, Α΄ Ψυχιατρική Κλινική, Β. Χολέβα, Ε. Παρλαπάνη, Β-Π. Μπόζικας, Κ. Φωκάς “Eγχειρίδιο Kλινικής Eκπαίδευσης στην Ψυχική Υγεία”,UNIVERSITY STUDIO PRESS, (Θεσσαλονίκη, 2004).
3. Meryl Alper at all:  “Actually an ED and not just a quirky aspect of autism”: TikTok as a forum and mediator of autistic food issues and eating disorders.