Η χρόνια νεφρική νόσος ΧΝΝ

Τα νεφρά μας, το καθένα στο μέγεθος ενός ποντικιού υπολογιστή, φιλτράρουν όλο το αίμα του σώματος μας κάθε 30 λεπτά της ώρας. Δουλεύουν ακατάπαυστα για να απομακρύνουν τα παραπροϊόντα του μεταβολισμού καθώς και την περίσσεια υγρών που συσσωρεύονται στον οργανισμό, λόγω της ολοκλήρωσης των αντιδράσεων του μεταβολισμού. Βοηθούν επίσης στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, διεγείρουν την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων συμβάλλοντας στην αύξηση του αιματοκρίτη, διατηρούν την αναλογία ασβεστίου στα οστά σε επιτρεπτά πλαίσια και ρυθμίζουν τις χημικές ουσίες του αίματος που είναι απαραίτητες για τη ζωή όπως ο φώσφορος, το κάλιο ή το νάτριο.

Τα νεφρά που λειτουργούν σωστά είναι κρίσιμα για την διατήρηση της καλής υγείας ωστόσο, περισσότεροι από 1 στους 7 ενήλικες ανά τον κόσμο εκτιμάται ότι κάποια στιγμή στην ζωή τους θα εκδηλώσουν χρόνια νεφρική νόσο (ΧΝΝ) ή διεθνώς, Chronic Kidney Disease (CKD).

Σχετικά με την χρόνια νεφρική νόσο

Η ΧΝΝ είναι μια κατάσταση κατά την οποία τα νεφρά παρουσιάζουν έκπτωση στην λειτουργία τους και δεν μπορούν να φιλτράρουν το αίμα όπως θα έπρεπε. Εξαιτίας αυτού, τα υπερβολικά υγρά και τα παραπροϊόντα του μεταβολισμού που μεταφέρονται μέσω του αίματος στα νεφρά δεν αποβάλλονται, παραμένουν στον οργανισμό προκαλώντας ποικίλα προβλήματα υγείας, όπως καρδιακές παθήσεις, δυσλειτουργία των νοητικών διεργασιών ή εγκεφαλικό επεισόδιο.

Χρόνια νεφρική νόσος: συνέπειες για την υγεία

• Αναιμία ή/και χαμηλός αριθμός ερυθρών αιμοσφαιρίων,
• Αυξημένη εμφάνιση λοιμώξεων,
• Χαμηλά επίπεδα ασβεστίου, υψηλά επίπεδα καλίου και υψηλά επίπεδα φωσφόρου στο αίμα,
• Οιδήματα,
• Απώλεια όρεξης και ενδεχόμενα κακή θρέψη ως συνέπεια της απώλειας όρεξης,
• Κατάθλιψη ή συναισθηματικές μεταπτώσεις.

Η εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου

Η ΧΝΝ έχει ποικίλα επίπεδα σοβαρότητας. Συνήθως επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου αν και η στοχευμένη θεραπεία έχει αποδειχθεί ότι επιβραδύνει την εξέλιξη της. Εάν αφεθεί χωρίς θεραπεία, η ΧΝΝ μπορεί να εξελιχθεί σε νεφρική ανεπάρκεια και πρώιμη καρδιαγγειακή νόσο. Όταν οι νεφροί σταματήσουν να λειτουργούν, απαιτείται αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού. Παρόλα αυτά, είναι σκόπιμο να πούμε ότι με την κατάλληλη πρόληψη και θεραπεία, δεν εξελίσσονται όλοι οι ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο σε νεφρική ανεπάρκεια.

Η νεφρική ανεπάρκεια που αντιμετωπίζεται με αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού ονομάζεται Νεφρική Νόσος Τελικού Σταδίου (διεθνώς, End-Stage Renal Disease, ESRD).

Η χρόνια νεφρική νόσος ονομάζεται “χρόνια” γιατί εξελίσσεται σταδιακά. Τα στάδια της νεφρικής νόσου προσδιορίζονται χρησιμοποιώντας τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR), έναν μαθηματικό τύπο που χρησιμοποιεί την ηλικία, το φύλο και το επίπεδο κρεατινίνης του ορού του αίματος του ατόμου (ο GFR προσδιορίζεται μέσω μιας απλής εξέτασης αίματος). Η κρεατινίνη, ένα παραπροϊόν του μεταβολισμού που προέρχεται από την μυϊκή δραστηριότητα, είναι βασικός δείκτης της νεφρικής λειτουργίας. Όταν τα νεφρά λειτουργούν πλήρως, αφαιρούν την κρεατινίνη από το αίμα. Καθώς η λειτουργία των νεφρών επιβραδύνεται, τα επίπεδα της κρεατινίνης στο αίμα αυξάνονται και αποτελούν ένδειξη κακής νεφρικής λειτουργίας.

Αναλυτικά τα στάδια της χρόνιας νεφρικής νόσου με βάση τον ρυθμό σπειραματικής διήθησης (GFR):

• Στάδιο 1: με φυσιολογικό ή υψηλό GFR (GFR > 90 mL/min).
• Στάδιο 2: Ήπια ΧΝΝ (GFR = 60-89 mL/min).
• Στάδιο 3Α: Μέτρια ΧΝΝ (GFR = 45-59 mL/min).
• Στάδιο 3Β: Μέτρια ΧΝΝ (GFR = 30-44 mL/min).
• Στάδιο 4: Σοβαρή ΧΝΝ (GFR = 15-29 mL/min).
• Στάδιο 5: Τελικό Στάδιο ΧΝΝ (GFR <15 mL/min).

Παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωση της χρόνιας νεφρικής νόσου

Μιλήστε με τον γιατρό σας σχετικά με την διενέργεια τακτικών ειδικών εξετάσεων εάν έχετε οποιονδήποτε από τους παρακάτω παράγοντες κινδύνου εκδήλωσης ΧΝΝ:

• Διαβήτη.
• Υψηλή πίεση του αίματος.
• Καρδιακή ασθένεια.
• Οικογενειακό ιστορικό ΧΝΝ.
• Παχυσαρκία.

Τα συμπτώματα της χρόνιας νεφρικής νόσου

Τα άτομα με ΧΝΝ μπορεί να μην αισθάνονται άρρωστα ή να μην παρατηρούν συμπτώματα. Ο μόνος τρόπος για να διαγνωστεί η ΧΝΝ είναι μέσω συγκεκριμένων εξετάσεων αίματος και ούρων. Αυτές οι εξετάσεις περιλαμβάνουν μέτρηση τόσο του επιπέδου κρεατινίνης στο αίμα όσο και της πρωτεΐνης στα ούρα μέσω ειδικών εξετάσεων αίματος και απλής εξέτασης ούρων.

Η χρόνια νεφρική νόσος: μια γρήγορη ματιά

• Οι νεφρικές παθήσεις είναι η κύρια αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες και μια από τις κύριες αιτίες θανάτου σε ολόκληρο τον κόσμο.
• Η πρώιμη ΧΝΝ δεν δίνει σημεία ή συμπτώματα.
• Απαιτούνται ειδικές εξετάσεις αίματος και ούρων για την διάγνωση της ΧΝΝ.
• Η ΧΝΝ τείνει να χειροτερεύει με την πάροδο του χρόνου.
• Η ΧΝΝ μπορεί να αντιμετωπιστεί και όσο νωρίτερα ξεκινήσει η θεραπεία, τόσο το καλύτερο για τους ασθενείς.
• Η ΧΝΝ μπορεί να εξελιχθεί σε νεφρική ανεπάρκεια.

Συμβουλές φιλικές προς τα νεφρά

• Διατηρήστε την αρτηριακή σας πίεση κάτω από 140/90 mm Hg ή εντός του στόχου που έχει ορίσει ο γιατρός σας για εσάς.
• Εάν έχετε διαβήτη, ελέγχετε το σάκχαρο σας όσο το δυνατόν περισσότερο.
• Δραστηριοποιηθείτε γιατί η σωματική δραστηριότητα βοηθά στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και των επιπέδων σακχάρου στο αίμα.
• Χάστε βάρος εάν είστε υπέρβαροι ή παχύσαρκοι.
• Κάντε τακτικά εξετάσεις για ΧΝΝ εάν ανήκετε στις ομάδες υψηλού κινδύνου.
• Εάν έχετε ήδη την νόσο ΧΝΝ, λάβετε συμβουλές από τον εξειδικευμένο επαγγελματία διαιτολόγο-διατροφολόγο για να δημιουργήσετε ένα πλάνο διατροφής ειδικό για την ΧΝΝ. Δεν είναι όλοι οι διαιτολόγοι-διατροφολόγοι έμπειροι στον σχεδιασμό τέτοιων προγραμμάτων διατροφής. Ρωτήστε να μάθετε για την εμπειρία τους.
• Λάβετε φάρμακα σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας και μην διακόπτετε την αγωγή σας.
• Εάν καπνίζετε, σταματήστε ή έστω ελαχιστοποιείστε το κάπνισμα. Το κάπνισμα μπορεί να επιδεινώσει την νεφρική νόσο και να επηρεάσει την λήψη φαρμάκων που μειώνουν την αρτηριακή πίεση.
• Επισκεφτείτε ΤΟΝ ΕΙΔΙΚΟ ΝΕΦΡΟΛΟΓΟ και όχι απλώς τον παθολόγο, τον γενικό ιατρό ή τον οικογενειακό γιατρό σας.

Θέλετε να ξεκινήσετε το δικό σας πρόγραμμα διατροφής; Κάντε κλικ ΕΔΩ 

1. https://www.cdc.gov/kidneydisease/basics.html
2. OECD/European Observatory on Health Systems and Policies (2017), Ελλάδα: Προφίλ Υγείας 2017, State of Health in the EU, OECD Publishing, Paris/European Observatory on Health Systems and Policies, Brussels.