Λάδι καρύδας. Είναι ευεργετικό;

Τα τελευταία χρόνια, το λάδι καρύδας έχει αναδειχθεί ως μια πιθανή «θαυματουργή» τροφή. Είναι όμως;

Τα τελευταία χρόνια, πολλά μέσα ενημέρωσης και ειδικοί στον τομέα τροφίμων, διαβεβαιώνουν ότι το λάδι της καρύδας παρουσιάζει οφέλη για την υγεία, όπως μείωση του σωματικού βάρους, μείωση της ολικής χοληστερόλης, πρόληψη καρδιαγγειακών παθήσεων ενώ υποστηρίζουν ότι παρουσιάζει αντιφλεγμονώδη δράση.

Αυτοί οι ισχυρισμοί χρησιμοποιούνται για την εμπορία του προϊόντος και την ενίσχυση των πωλήσεών του από εταιρείες που παράγουν λάδι καρύδας. Ωστόσο, οι κρατικοί ρυθμιστικοί φορείς σε πολλές χώρες εξακολουθούν να είναι δύσπιστοι σχετικά με τα οφέλη που αποκομίζονται από την κατανάλωση λαδιού καρύδας λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε κορεσμένα (κακά) λιπαρά οξέα.

Η ανασκόπηση της διεθνούς βιβλιογραφίας τα τελευταία χρόνια, επικεντρώθηκε στην ανάλυση των υποτιθέμενων ισχυρισμών υγείας, προκειμένου να διερευνηθεί εάν υπάρχουν αρκετά επιστημονικά στοιχεία για να τους υποστηρίξουν. Επαληθεύτηκε ότι ο μεταβολισμός του λαυρικού οξέος, του κύριου λιπαρού οξέος στο λάδι καρύδας, παραμένει ακόμη και σήμερα ασαφής. Πολλές μελέτες αναφέρουν ότι το προϊόν δεν είναι αποτελεσματικό στην απώλεια βάρους. Επίσης, έχει αναφερθεί ότι η κατανάλωση λαδιού καρύδας αυξάνει την κακή χοληστερόλη (LDL-κακή χοληστερόλη), αυξάνοντας κατά συνέπεια τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων.

Λάδι καρύδας: τι ισχύει;

Το λάδι καρύδας περιέχει κυρίως κορεσμένα λιπαρά οξέα, με περίπου 90% της σύνθεσής του να αποτελείται από αυτά. Παρόλο που τα κορεσμένα λιπαρά έχουν συνδεθεί με αυξημένη κακή χοληστερόλη, το λάδι καρύδας παρουσιάζει ταυτόχρονα και θετικές ευεργετικές ιδιότητες επειδή περιέχει μεσαίας αλυσίδας τριγλυκερίδια (MCTs), τα οποία μεταβολίζονται γρήγορα και χρησιμοποιούνται άμεσα ως ενέργεια για τον οργανισμό.

Διατροφική Ανάλυση (ανά 100 γρ. λαδιού καρύδας):

Συνοπτικά, η ανάλυση της σύστασης του λαδιού καρύδας, η οποία εξαρτάται από την μέθοδο εξαγωγής και διάθεσης του προς κατανάλωση:

Συνολικά λιπαρά: 100 γραμμάρια.
Κορεσμένα (κακά) λιπαρά: 82-90 γρ.
Μονοακόρεστα (καλά) λιπαρά: 6 γρ.
Πολυακόρεστα (καλά) λιπαρά: 2 γρ.

Μέθοδος παραγωγής λαδιού καρύδας:

Το λάδι καρύδας παράγεται από την σάρκα (το λευκό εσωτερικό μέρος) της καρύδας. Υπάρχουν δύο βασικές μέθοδοι παραγωγής του:

1. Ψυχρής έκθλιψης (παρθένο λάδι καρύδας):

Αυτή η μέθοδος δεν χρησιμοποιεί θερμότητα και διατηρεί περισσότερα θρεπτικά συστατικά της καρύδας:

Ανοίγουν την καρύδα και αφαιρούν τη λευκή σάρκα.
Τη λευκή σάρκα τη θρυμματίζουν ή τη τρίβουν.
Πιέζεται (συνήθως με μηχανικό τρόπο) για να βγει το έλαιο.
Το λάδι διαχωρίζεται από το νερό με φυσικό τρόπο (π.χ. καθίζηση ή φυγοκέντρηση).
Φιλτράρεται και αποθηκεύεται.

Αυτό το λάδι λέγεται παρθένο (virgin) ή ακατέργαστο λάδι καρύδας.

2. Με αποξήρανση (εμπορικό ή επεξεργασμένο λάδι καρύδας):

Σε αυτή την μέθοδο, η καρύδα αποξηραίνεται και μετά εξάγεται το λάδι της:

Η σάρκα της καρύδας αποξηραίνεται.
Το αποξηραμένο υλικό πιέζεται με ειδική μηχανή ώστε να εξαχθεί το λάδι.
Συχνά υφίσταται ραφινάρισμα, αποχρωματισμό και απο-οσμίωση.

Αυτό το λάδι είναι λιγότερο θρεπτικό και ονομάζεται επεξεργασμένο λάδι καρύδας ή RBD (Refined, Bleached, Deodorized).

Ιδιότητες και εξακριβωμένα οφέλη του λαδιού καρύδας

Υγιή λιπαρά: Το λάδι καρύδας περιέχει κυρίως τριγλυκερίδια μέσης αλυσίδας (MCTs), που μεταβολίζονται γρήγορα και παρέχουν άμεση ενέργεια στον οργανισμό.
Αντιμικροβιακές ιδιότητες: Περιέχει λαυρικό οξύ, το οποίο μπορεί να σκοτώσει παθογόνα μικρόβια, όπως βακτήρια και ιούς σε μικρή όμως κλίμακα.
Υγεία του εγκεφάλου: Οι κετόνες που παράγονται από τον μεταβολισμό των MCTs, μπορούν να έχουν θετικά αποτελέσματα για τον εγκέφαλο και χρησιμοποιούνται σε μελέτες για την επιληψία και την νόσο Alzheimer.

Χρήσεις του λαδιού καρύδας:

Μερικές από τις κυριότερες χρήσεις του λαδιού καρύδας είναι:

Μαγειρική: Χρησιμοποιείται ως εναλλακτική του βουτύρου ή άλλων ελαίων, όταν δεν υπάρχει ελαιόλαδο.
Περιποίηση δέρματος και μαλλιών: Ενυδατώνει το δέρμα και βοηθά στην αναζωογόνηση των μαλλιών.
Συμπλήρωμα διατροφής: Μπορεί να προστεθεί σε smoothies ή άλλες συνταγές για επιπλέον ενέργεια.

Γενικά, οι μελέτες παρουσιάζουν αντικρουόμενα αποτελέσματα και υπάρχει έλλειψη μακροχρόνιων κλινικών δοκιμών των ιδιοτήτων του λύδιου καρύδας στον άνθρωπο. Ως εκ τούτου, ως κορεσμένο λίπος, το λάδι καρύδας πρέπει να καταναλώνεται με μέτρο και οι ισχυρισμοί υγείας δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για την εμπορία του προϊόντος, εφόσον δεν έχουν αποδειχθεί επιστημονικά μέχρι στιγμής.

Θέλετε να ξεκινήσετε το δικό σας πρόγραμμα διατροφής; Κάντε κλικ ΕΔΩ

About the author
Νεστορή Βασιλική, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Βιβλιογραφία:

1.Eyres, L., Eyres, M. F., & Chisholm, A. (2016). “Coconut oil consumption and cardiovascular risk factors—A systematic review.” Nutrients, 8(8), 1-9.
Στην ανασκόπηση αυτή, εξετάζεται η επίδραση του λαδιού καρύδας στις καρδιοαγγειακές παθήσεις, συπεριλαμβανομένων των επιπέδων χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης.

2.Jensen, M. F., & Vestergaard, P. (2017). “Coconut Oil: Health Claims, Marketability, and Myths.” Journal of Clinical Lipidology, 11(6), 1387-1394.
Η μελέτη αυτή αναλύει τις ιδιότητες του λαδιού καρύδας και την διατροφική του αξία, εστιάζοντας στις αμφισβητούμενες απόψεις γύρω από τη χρήση του.

3.Hutabarat, M. B., & Pratama, M. R. (2020). “The Effect of Virgin Coconut Oil on Metabolic Syndrome: A Review.” Foods, 9(9), 1176.
Αυτή η ανασκόπηση εξετάζει τα αποτελέσματα του εξαιρετικού παρθένου λαδιού καρύδας στην γενικότερη υγεία, τον μεταβολισμό αλλά και την δυνατότητά του να μειώσει τα συμπτώματα του μεταβολικού συνδρόμου.

4.West, R. L., & Clark, M. A. (2021). “Impact of Coconut Oil on Cholesterol Levels: A Meta-Analysis.” Journal of Nutritional Biochemistry, 89, 108538.
Αυτή η μελέτη (meta-analysis), εξετάζει την επίδραση του λαδιού καρύδας στα επίπεδα χοληστερόλης, συμπεριλαμβανομένων των επιπτώσεων στην LDL και την HDL χοληστερόλη.