Βερβερίνη. Δεν είναι αυτό που νομίζεις

Τι είναι η βερβερίνη; Συνιστάται για την απώλεια βάρους; Είναι ασφαλής η χορήγηση της;

Η βερβερίνη είναι μια ισχυρή, ΤΟΞΙΚΗ φυσική ουσία με πολλά πιθανά οφέλη, αλλά απαιτεί μεγάλη προσοχή στη χρήση της ειδικά από άτομα με προϋπάρχουσες παθήσεις ή όσους λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, καθώς αλληλοεπιδρά με πολλά κοινά φάρμακα προκαλώντας σοβαρές παρενέργειες.

Η βερβερίνη είναι μια φυσική, βιοδραστική ένωση που ανήκει στα αλκαλοειδή και απαντάται σε διάφορα φυτά, όπως η Berberis ή αλλιώς η Βερβερίς η κοινή (Διεθνώς, Berberis vulgaris), η οποία είναι επίσης γνωστή και ως Ευρωπαϊκή οξυάκανθα (European barberry) ή απλώς οξυάκανθα (barberry) και είναι θάμνος του γένους Βερβερίς (Berberis). Απαντάται επίσης στο Coptis chinensis (χρυσόνημα), στο Hydrastis canadensis (χρυσόριζα, ή αλλιώς Καναδική υδραστίδα) καθώς και σε άλλα βότανα της παραδοσιακής κινεζικής και ινδικής ιατρικής.

Πρόκειται στην ουσία για μια ισχυρή ΤΟΞΙΚΗ ουσία που εξάγεται από τα φυτά αυτά με διάφορους τρόπους. Η διαδικασία εξαγωγής της περιλαμβάνει διάφορες μεθόδους, με κύριες τις εξής:

1. Εκχύλιση με Διαλύτες

Αυτή είναι η πιο κοινή μέθοδος και περιλαμβάνει: Συλλογή και αποξήρανση των ριζών, του φλοιού ή των φύλλων των φυτών. Τριβή και κονιοποίηση του φυτικού υλικού για αύξηση της επιφάνειας εκχύλισης. Χρήση διαλυτών (όπως αιθανόλη, μεθανόλη ή οξέα) για την εκχύλιση της βερβερίνης. Φιλτράρισμα και συμπύκνωση του εκχυλίσματος. Καθαρισμός και παραλαβή της καθαρής ουσίας, μέσω τεχνικών όπως η υγρή-υγρή εκχύλιση ή χρωματογραφία.

2. Εκχύλιση με Υπερήχους (Ultrasound-Assisted Extraction – UAE)

Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιεί υπερήχους για να διασπάσει τα κυτταρικά τοιχώματα των φυτών, επιτρέποντας την ταχύτερη και αποτελεσματικότερη απελευθέρωση της βερβερίνης. Είναι πιο φιλική προς το περιβάλλον, καθώς απαιτεί λιγότερους διαλύτες.

3. Εκχύλιση με Μικροκύματα (Microwave-Assisted Extraction – MAE)

Η μέθοδος χρησιμοποιεί μικροκύματα για τη θέρμανση του φυτικού υλικού, αυξάνοντας την εκχύλιση της βερβερίνης. Είναι ταχύτερη από τις παραδοσιακές μεθόδους και προσφέρει υψηλότερη απόδοση.

4. Εκχύλιση με υπερκρίσιμο Διοξείδιο του Άνθρακα (Supercritical CO₂ Extraction)

Αυτή η προηγμένη τεχνική χρησιμοποιεί CO₂ σε υπερκρίσιμη κατάσταση, το οποίο λειτουργεί ως διαλύτης για την απομόνωση της βερβερίνης. Είναι μη τοξική και οικολογική μέθοδος, αλλά έχει υψηλότερο κόστος.

5. Χρωματογραφικός διαχωρισμός και κρυσταλλοποίηση

Μετά την εκχύλιση, η βερβερίνη καθαρίζεται με διάφορες μεθόδους όπως: Υγρή χρωματογραφία υψηλής απόδοσης (HPLC), στήλες απορρόφησης, ανακρυστάλλωση με κατάλληλους διαλύτες για καθαρότητα και σταθερότητα.

Ιδιότητες και οφέλη της βερβερίνης

Η βερβερίνη διατίθεται ως συμπλήρωμα διατροφής, κυρίως σε μορφή κάψουλας ή δισκίου και χρησιμοποιείται για την διαχείριση του σακχάρου στο αίμα, την μείωση της χοληστερόλης και την υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας. Δεν σχετίζεται ευθέως με την απώλεια βάρους.

Τα τελευταία χρόνια, η βερβερίνη έχει μελετηθεί εκτενώς για τις βιολογικές τις δράσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν:

Αντιμικροβιακή δράση: Καταπολεμά βακτήρια, μύκητες και ιούς.
Ρύθμιση σακχάρου στο αίμα: Συμβάλλει στη βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και χρησιμοποιείται για την διαχείριση του διαβήτη τύπου 2.
Μείωση χοληστερόλης: Βοηθά στη μείωση των επιπέδων LDL χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων.
Αντιφλεγμονώδης δράση: Έχει προστατευτικό ρόλο έναντι των χρόνιων φλεγμονών.
Υποστήριξη της καρδιαγγειακής υγείας: Βελτιώνει την λειτουργία των αγγείων και μειώνει την πίεση του αίματος.
Νευροπροστατευτική δράση: Μελετάται για πιθανά οφέλη στην πρόληψη νευροεκφυλιστικών ασθενειών.

Παρενέργειες και Αντενδείξεις της βερβερίνης

Μια συνήθης δοσολογία για τα συμπληρώματα βερβερίνης είναι: 900-1500 mg ημερησίως, χωρισμένη σε 2-3 δόσεις. Όμως:

Σε υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές (διάρροια, κράμπες).
Δεν συνιστάται σε εγκυμοσύνη και θηλασμό.
Αλληλεπιδρά με ορισμένα φάρμακα, όπως αντιδιαβητικά και αντιυπερτασικά, υπολιπιδαιμικά φάρμακα ή αντιβιοτικά. Είναι σημαντικό να λαμβάνεται με ιατρική καθοδήγηση, ειδικά αν συνδυάζεται με άλλα φάρμακα. Η βερβερίνη αλληλεπιδρά με διάφορα φάρμακα, κυρίως επειδή επηρεάζει την λειτουργία ορισμένων ενζύμων του ήπατος (CYP450, P-Glycoprotein) και μπορεί να ενισχύσει ή να μειώσει την επίδρασή τους στον οργανισμό σε σημαντικότατο βαθμό.

Κύριες αλληλεπιδράσεις της βερβερίνης με φάρμακα:

1. Φάρμακα για τον Διαβήτη

(π.χ. μετφορμίνη, ινσουλίνη, γλιβενκλαμίδη, γλιπιζίδη)
Η βερβερίνη μειώνει το σάκχαρο στο αίμα, οπότε σε συνδυασμό με αντιδιαβητικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσει υπογλυκαιμία.

2. Φάρμακα για την Υπέρταση

(π.χ. καπτοπρίλη, λοσαρτάνη, αμλοδιπίνη)
Η βερβερίνη έχει αγγειοδιασταλτικές ιδιότητες και μπορεί να ενισχύσει την δράση των αντιυπερτασικών, προκαλώντας υπόταση.

3. Αντιπηκτικά & Αντιαιμοπεταλιακά Φάρμακα

(π.χ. βαρφαρίνη, ασπιρίνη, κλοπιδογρέλη, ηπαρίνη)
Η βερβερίνη μπορεί να επηρεάσει την πηκτικότητα του αίματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο αιμορραγίας.

4. Αντιβιοτικά

(π.χ. ερυθρομυκίνη, κλαριθρομυκίνη, σιπροφλοξασίνη)
Μπορεί να επηρεάσει τη δράση ορισμένων αντιβιοτικών, αυξάνοντας ή μειώνοντας την αποτελεσματικότητά τους.

5. Φάρμακα που μεταβολίζονται από το ήπαρ (CYP3A4, P-Glycoprotein)

(π.χ. κυκλοσπορίνη, στατίνες, αντιϊκά, αντιψυχωσικά)
Η βερβερίνη μπορεί να αναστείλει το ένζυμο CYP3A4, επηρεάζοντας σημαντικά την συγκέντρωση αυτών των φαρμάκων στο αίμα.

6. Στατίνες (Φάρμακα για τη Χοληστερόλη)

(π.χ. ατορβαστατίνη, σιμβαστατίνη)
Η βερβερίνη μπορεί να ενισχύσει τη δράση των στατινών, μειώνοντας την χοληστερόλη αλλά και αυξάνοντας τον κίνδυνο μυοπάθειας.

⊗Η βερβερίνη έχει ισχυρές φαρμακολογικές ιδιότητες, αλλά μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την δράση ορισμένων φαρμάκων. Πριν την λήψη της ως συμπλήρωμα διατροφής, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό σας, ειδικά αν παίρνετε αντιδιαβητικά, αντιυπερτασικά, αντιπηκτικά ή φάρμακα που μεταβολίζονται από το ήπαρ.

Θέλετε να ξεκινήσετε το δικό σας πρόγραμμα διατροφής; Κάντε κλικ ΕΔΩ

About the author
Νεστορή Βασιλική, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος

Πηγές:

Επίδραση της βερβερίνης στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα:
- μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Metabolism το 2008 έδειξε ότι η βερβερίνη μπορεί να μειώσει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα σε ασθενείς με διαβήτη τύπου 2.
Βερβερίνη και λιπιδαιμικό προφίλ:
- σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism το 2004, η βερβερίνη συμβάλλει στη μείωση της ολικής και LDL χοληστερόλης, καθώς και των τριγλυκεριδίων.
Αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες της βερβερίνης:
- μελέτη στο International Immunopharmacology το 2010 ανέδειξε τις αντιφλεγμονώδεις δράσεις της βερβερίνης μέσω της αναστολής προφλεγμονωδών κυτοκινών.
Αντιμικροβιακή δράση της βερβερίνης:
- έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Planta Medica το 2001 έδειξε ότι η βερβερίνη παρουσιάζει αντιβακτηριακή δράση έναντι του Staphylococcus aureus και του Escherichia coli.
https://www.sciencedirect.com/topics/agricultural-and-biological-sciences/berber